Ներսես Աթաբեկյան. Բանաստեղծություններ

«Գարուն», 2001, 5

ԵՐԵՎԱՆ, ԱՇՆԱՆԸ

Բայց այնքան դառն է արևածագը:
Ու մայրամուտը դառն է նույնքան:
Եվ անկումների ընդարձակ ցանկը
վավերաթուղթ է մի սովորական:

Տիրոջ մարմինը վաղուց կերել են,
արդեն արյունն է քչություն անում:
Նախկին տերերից` դեղին տերևն է
ծերանոցի նեղ բակում մահանում:

Վատ չէ թե նայես սոցապի աչքով`
երկու ոտնաչափ հողն ապահոված,
բայց աշունն ինչ-որ դեղին հրաշքով
դառնում է սիրուց կատաղած հովազ:

Ու ծերանոցի նեղ բակում հողից
ցայտում է Տիրոջ արյունը ջահել,
ու մատների տակ լավաշ թխողի
արևն է իջնում դեպի օրավերջ:

Ու բարձրանում է հողմը, բայց փոշին,
վախից կծկված ճորտի հեզությամբ,
ծեփվում է մայթին, որ չդրոշմվի
զարմացած աչքում մեր չտեսության:

Եվ ամպածվենն անձրև է դառնում,
որ քշի ողջը ու — հիմնահատակ,
ու վերջին քամին փոշուն է խառնում
վավերաթղթի թերթերը դատարկ:

ՃԵՊԱՆԿԱՐ

Պատահական անցորդների իրիկնաժամ:
Թիկնոցների միանման մենակություն:
Դիտարժանը` կրպակն օղու և ծամոնի:
Ջրափոսում,- սատանեկան նախատոնի
նմանությամբ,- երևում է ամեն ինչ ծուռ կամ շուռ տված:
Մի խոսքով, զուտ մտավարժանք,
եթե անտես առնենք ողորկ ցուցափեղկում

ճերմակ ծունկը թանկաբազար մանեկենի,
մեկ էլ` նախկին թոշակառուն ինչ է երգում:
Կոդը գենի
(որը կարծեմ թե վերջերս նորից գտան),
նրան բերել ու դրել է մեռելատան
մուտքի առաջ, ուր դագաղի կափարիչն է
խոստանում նախ` լաց ու երդում,
ապա և` թարմ հողաթմբի զեհին թողած
հացուերշիկ և օղու շիշ կիսադատարկ:

Մնացյալը շրջանակից ընկնում է դուրս,
ոստիկանը – խանութպանի շարժուկերպով,
բանաստեղծը — ոստիկանի հայացքում խեթ,
անառակը — բանաստեղծի եզակի սեր,
առաքյալը — անառակի գին ասկարկող,
Աստծո Որդին, ում առաքյալն ամեն գիշեր
զինվորների ձեռքն է մատնում
այգիներում Գհթսեմանի.–

քանզի ստրուկն իր տիրոջն է սիրում միայն
և ատում է իր նմանին…

* * *

Դա՛ռն է- սև սուրճը, անձրևը, հուշը,
դառն է,- երբ լեզուդ հիշում է օղին,-
երբ բարևում են, բայց արդեն ուշ է,
ու բարևել են քեզ բարևողին,
երբ հողին քար են դնում, ու վրան-
անկախ տարիքից,- անուն է մարդու,
երբ թռչունների որևէ երամ
երկնքի դեմ է ճակատամարտում,
դառն է, երբ գետը նահանջ է տալիս,
ու ծովն է փակվում իր տխրության մեջ,
երբ տղամարդը, թեկուզ չի լալիս,
բայց և չի հիշում ոչ մի սիրուն մեղք…

* * *

Նորից դեկտեմբեր է: Տարեվերջի տագնապ
(դեկտեմբերից հետո 88-ի),
ուր Համլետի հոր պես բարձրահարկն է կանգնած
մշուշներում խաղաղ նախամութի:

Մնացածը նույնն է: Ասենք, նույնն է սա էլ,-
ուրվականը հագած ապակի ու բետոն
ու տագնապը ինչպես նուրբ կամերտոն,
ստուգում է ցրտից շնչահատվող ձայնդ:

Բարձր: Էլի՛ բարձր: Մինչև ճիչ ու խզում,
մինչև արյուն թռչի պատառոտված թոքից,
մինչև մարմին հագնի չհագեցած հոգին
ինչպես Աղթամարցու տաղերն էին ուզում:

Հոգին ահա, դառած քիթ ու շրթունք`
հոտոտում է փեշը արհեստական ծաղկի,
հետո ձեռքեր դառած` այդ նույն փեշն է քշտում
կարելիի փոքրիկ սահմաններում- ծնկին

կնոջ, որը կարծես պատահաբար եկել,
հոգու գիրկն է ընկել, անուն չունի սակայն,
ու քշտում է հոգին նրա փեշը սեկե`
հին բազմոցի վրա կիսապառկած:

Հետո՞,- կհարցնեք: Պատասխանեմ` ոչինչ:
Ինչպես պոռնոֆիլմի կեսին լույսը մարեն-
կարելիից այն կողմ կանգ է առնում հոգին,
մինչև շուրթն ու քիթը սառցակալեն…

***

Ճերմակո՜վ, ճերմակո՜վ փակեք
երկիրը երկնքի աչքերից,
հագցրեք եղյամի զգեստներ
ու հյուսեք մազերը օրհնությամբ:
Երբ տեսա,- երկինք էր միամիտ,
և տեսա,- երկիր էր իմաստուն,
և բառը ցատկում էր բերանից,
և բառը սոսկում էր ու խոստում-
դաշտերում շրջում էր անմարմին
ստվերը, որ մարմին էր մի քիչ,
երբ տեսա,- երկինքն էր միամիտ,
և տեսա,- իջել էր երկնքից,
փնտրում էր` կամացուկ երգելով,
ու բոբիկ ոտքերով կամացուկ
գնում էր հերկերի հետքերով,
ուր չկա երկնքի փեսացուն…

Ճերմակո՜վ, ճերմակո՜վ պատեք,
ճերմակի ճերմակով անսահման,
ճերմակի ծիծաղով արծաթե,
սևերո՜վ, սևերո՜վ — անպայմա՜ն:

***

Կարմիր, կարմիր, կարմիր արևների միջով
երևում է կարմիր խավարումը լուսնի,
թուխ անձրևներ կգան թոչնափետուր,
երամ-երամ կանցնեն ստվերները ճերմակ,
կանցնեն ծառեր կանաչ, կանցնեն օրեր դեղին,
կապույտ կանցնեն ծովն ու քո աչքերը կապույտ,
դեղնականաչ կանցնի դժգոհության լեղին
ու կտեղա մի բուռ կապարագույն կարկուտ,
խոտի տերևները ու կրակի լեզուն,
մավրը` մեռած կնոջ ճերմակ կրծքին,
հրաբուխը` լեռան ներսից ուռչող ներսում,
կապույտ ծովն ու կապույտ քո աչքերը կրկին,
միտքը` շարժում ու մահ, մտքի հետքը աղոտ,
եղյամագույն ծիրը աստղաքամու,
և բուրգերի բորբոսն ու անհաղորդ
տիեզերքի սիրտը սառցակալող.-
կարմիր, կարմիր, կարմիր արևների միջով`
եզրագծից այն կողմ, երազների նման,-
այնտեղ, ուր մենք չկանք, այնտեղ, ուր կա ոչ ոք`
ավարտվելուց հետո սկսվելու համար…

***

Քսանհինգ օրից գարուն է,
թեթևսոլիկ, ինչպես քսան տարի առաջ,
բերանբաց,
անառիթ ծիծաղի պատրաստ լրջությամբ,
մուշտակից ազատված կնոջ մեջք,
գուլպայից մաքրվող սրունքի պես
ճերմակ, հանկարծակի կեռման`
անծանոթ մայրուղում, որից նվաղում է
սիրտդ ու քեզ նորից դեպի քո անցյալն է հղում:

Ջրերը լցվում են ջրերի մեջ,
և ամեն ջուր գիտի որտեղից է գալիս,
և ամեն ինչ թվում է ինքնամատույց ու մերկ`
աղջիկները` մայթին,
ծառը` նախորդ դարից,
շարքը կրպակների
ու երկնագույն ներկած
երկինքն` իր ցած սահող նրբին ներքնաշորով,
որը թեթև քամուց դառնում է ամպ
և անձրև է դառնում օրոր-շորոր,

իսկ քեզ համար` արցունք,
որ գարուն է, ինչպես քսան տարի առաջ,
որ գարո՛ւնն է,- ինչպես քսան տարի առաջ,
որ գարունն է-
ոչ դու…

ՈՉԻՆՉԸ

Լոության մեջ անապատի
Նետվում է մարգարեի խոսքը`
չլսվելու, չընկալվելու, մոռացվելու համար:

Անապատում
անապատի չարի հսկա խլություն է-
մի ահռելի ականջ` ավազներով խցված,
մի հսկա աչք` խցված միրաժներով,
և ուղտերով խցված ասեղի անցք,
որով պիտի դեպի դրախտ անցներ
քարավանը հսկա չլսողաց`
քավարանը դեղին անապատում թողած:

Չի իմանա ոչ ոք. ժամանակն ուր սողաց`
թավալելով հսկա ու նախշավոր մեջքը,
ինչպե՞ս օղակ-օղակ լուծվեց ավազներում.-
ամեն ծնունդ իր մեջ նախ ծնում է մեղքը,
հետո միայն մեղքը քավություն է բերում:

Այստեղ քաղաքներ են եղել հսկայական,
ու գծերն են կյանքի մահվան ափին հատվել,
և հաղթել են այստեղ, և հաղթելով պարտվել
քաղաքների թիկնած կամքին, արքայական:
Տիեզե՜րք է եղել… Բայց ավազն է վկան,
ժամանակն է տանում իր հոսանքը դեղին
և լռության վրա, իբրև հսկա մական,
հաստատվում է ձայնը Բարբառողի,-

չլսվելու դարձյալ, մոռացվելու պատրաստ,
չհիշվելու արդ ու ապագայում,
անապատ է` հսկա մարգագետնի պատրանք,
ուր լռության գանգուր գառնուկներն են մայում…

Մեկնաբանություն

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով