Յարոսլավ Հաշեկ. Ընտրությունների նախօրեին

Գարուն, 1999, N 8

— Երբեք,- մլադոչեխերի ընտրական հանձնաժողովի ներկայացուցչին առարկեց սոցիալ-դեմոկրատների վիշեհրադյան հանձնաժողովի անդամը:- Աստծո սիրուն, մի քիչ խիղճ ունեցեք. հազար կռոնը շատ քիչ է: Ձեր առաջարկած գնով նույնիսկ մեր ամենաբարի անդամը չի կարող ասել. «Եկեք քվեարկենք մլադոչեխ Մետելկայի օգտին»: Մենք չենք կարող այդքան նվաստանալ: Հազար կռոնի եղածն ի՞նչ է: Հո մուրացկաններ չե՞նք: Այսօր ընտրելու համընդհանուր իրավունք գոյություն ունի: Իսկ ընտրելու համընդհանուր իրավունքի դիմաց ի՞նչ է ձեր հազար կռոնը: Հազար կռո՜ն: Ո՞վ իրեն թույլ կտա հազար կռոնի համար համոզմունք փոխել: Երբեք: Դուք պիտի գիտակցեք, որ քաղաքական համոզմունքը յուրաքանչյուրի հարստությունն է, և այդ հարստությունը անհնար է գնել…
— Հազար հինգ հարյուր կռոն, և այլևս չսակարկենք,- առաջարկեց մլադոչեխերի պատգամավորը:
— Երբե՛ք:
— Հազար վեց հարյուր կռոն և հինգ հեկտոլիտր գարեջուր: Չպետք է մոռանանք, որ Մետելկան ազգային փոքրամասնությունների խնդրով զբաղվող ամենաականավոր գործիչն է:
— Երբե՛ք ու երբե՛ք,- առարկեց սոցիալ-դեմոկրատների ընտրական հանձնաժողովի մեկ ուրիշ անդամ:- Մենք չենք ժխտում, որ Մետելկան… Բայց քաղաքական համոզմունքը… երբեք չենք վաճառի: Առաջին ընտրությունից մեզ մնացել է երեք հազար կռոն: Դուք… պիտի գիտակցեք, որ մեր ձայները կարող են վճռական լինել: Նման պայմաններում անհարմար է առաջարկել հազար վեց հարյուր կռոն և հինգ հեկտոլիտր գարեջուր: Մենք ունենք հազար ընտրող, յուրաքանչյուրին նույնիսկ կես լիտր գարեջուր չի հասնում: Իսկ ի՞նչ եք կարծում, կես լիտր գարեջրի համար որևէ սոցիալ-դեմոկրետ կփոխի՞ իր համոզմունքը: Ուզում եք, որ ամբողջ Չեխոսլովակիան ծաղրի՞ մեզ, ուզում եք, որ մարդիկ մեզ մատո՞վ ցույց տան: Երբեք: Մենք’ սոցիալ- դեմոկրատներս, թույլ չենք տա, որ ազնիվ մարդիկ կես լիտր գարեջրի համար նվաստանան ու վերնաշապիկի նման փոխեն իրենց համոզմունքը: Նախկինում դուք մեզ ավելի շատ էիք տալիս, գիտակցելով, որ մենք այդ փողերով օգնում ենք կարիքավոր ընտանիքներին, որ ջանում ենք կերակրել կապիտալիզմի ճիրաններում տառապող քաղցած աշխատավորին: Մենք մեր դրոշը չենք կեղտոտի կես լիտր գարեջրով: Դուք հասկանո՞ւմ եք, թե ինչ եք առաջարկում: Ուզում եք, որ հազար սոցիալ-դեմոկրատ հինգ հեկտոլիտր գարեջրով ծախի՞ իր հավատը: Ծիծաղելի է: Առաջներում մլադոչեխերը իսկական ասպետներ էին: Հիմա հազար վեց հարյուր կռոն են առաջարում: Բարեկամներ, մենք ձեր փոխարեն ամաչում ենք: Երևի ուզում եք նաև, որ «Ժողովրդի իրավունք» թերթը հոդվա՞ծ տպագրի Մետելկայի մասին: Դուք մոռանում եք, որ քաղաքական համոզմունքը սրբություն է: Ամոթ նրանց, ովքեր վաճառում են իրենց քաղաքական համոզմունքները: Հազար վեր հարյուր կռո՜ն: Կորեք գրողի ծոցը: Մուրացկան հո չե՞նք:
— Դե լավ,- ասաց մլադոչեխերի ընտրական հանձնաժողովի պատգամավորը,- ութ հեկտոլիտր գարեջուր և հազար ութ հարյուր կռոն:
— Հարգելի պարոն,- ձայնեց սոցիալ-դեմոկրատների ընտրական հանձնաժողովի մեկ այլ անդամ,- տեսնում եմ, որ ձեր կուսակցությունը անկում է ապրում: Ութ հեկտոլիտր գարեջրով ուզում եք հազար ընտրո՞ղ գնել: Ախր յուրաքանչյուրին մեկուկես գավաթ է հասնում: Ամո՜թ է, ամո՜թ: Մենք մեկուկես գավաթ գարեջրի համար ձայն չենք տա քաղքենիների կուսակցության թեկնածուին:
— Մի մոռացեք նաև,- տեղից վեր թռավ սոցիալ-դեմոկրատների ձախողված թեկնածու Հոբը,- որ այս տարվա ընտրությունները մեզանից երկու անգամ ավելի դրամ են տարել, քան դուք առաջարկում եք: Իհարկե, կառապանների մեր կուսակցությունը ձեր՝ քաղքենիների կուսակցության նման ճոխ սեղաններ չբացեց, մերոնք ամեն օր ռոմ ու գարեջուր չխմեցին, մսապուր ու նրբերշիկ չկերան: Մերոնք միայն ընտրությունների օրն են խմում: Դրա համար էլ մերոնց առաջնորդողը համոզմունքն է: Ինչպե՞ս եք համարձակվում այդ համոզմունքը գնել ութ հեկտոլիտր գարեջրով: Դուք չափից դուրս էժան չե՞ք գնահատում համոզմունքը: Ուզում եք խաբե՞լ մեզ: Երբե՛ք: Մենք համոզմունքի դրոշը մաքուր կպահենք: Երկու հազար և գարեջո՞ւր: Երբեք: Համոզմունքը վեհ ու սուրբ հասկացություն է և չի գնվի երկու հազար կռոնով: Տուն-տուն չենք խաղում: Հարուստների ձեր կուսակցությունը չպիտի այնքան նվաստանա, որ մեզ առաջարկի երկու հազար կռոնով վաճառել քաղաքական համոզմունքը: Տեղին էր հիշելը, դուք մի ժամանակ ասպետներ էիք: Հիմա ձեզ թվում է, թե ձրի եք տալիս այդ փողը: Մի նեղացեք. մենք վաճառականներ չենք:
— Պարոնայք, բայց մեր կուսակցության խիղճը մաքուր է, և վաճառականությունից խոսելն ամոթ է,- ձայնեց մլադոչեխերի պատգամավորը:- Մեզ համար քաղաքական համոզմունքը նույնպես սրբություն է, մենք նույնպես ատում ենք քաղաքական առևտուրը: Սրիկա է նա, ով վաճառվում է: Այդ պատճառով էլ մենք առաջարկում ենք այնպիսի գումար, որ հանկարծ չստացվի քաղաքական առևտուր: Էդուարդ Գրեգրի կուսակցությունը հեռու է կեղտոտ գործարքներից, սակայն Բարեկի կուսակցության համար նույնպես քաղաքական համոզմունքը վեր է ամեն ինչից: Բայց երկու հազար հինգ հարյուր կռոնից ավելի չենք կարող տալ: Գարեջուրն էլ կավելացնենք՝ քսան հեկտոլիտր: Հիշեցեք, որ ընտրելու եք լուսավորության նախարարին՝ հսկայական վաստակ ունեցող մի մարդու, որը…
— Հենց դրա համար էլ ավելին պետք է տաք: Ի՞նչ է երկու հազար հինգ հարյուր կռոնը:
— Սոցիալ-դեմոկրատների կուսակցությունը ամուր բնավորություն և մաքուր խիղճ ունի: Զուր է համոզելը, քանզի մեզ համար թանկ է յուրաքանչյուրի քաղաքական համոզմունքը:
— Իհարկե,- ասաց մլադոչեխերի պատգամավորը:- Մենք նույնպես հարգում ենք անհատի համոզմունքը և ջանում ենք բարձր պահել համոզմունքի դրոշը: Ինչքա՞ն եք ուզում:
— Դուք ուզում եք կաշառե՞լ մեզ: Երբե՛ք: Հինգ հազար կռոն՝ գումարած ուտելիքն ու խմիչքը: Թույլ չենք տա, որ մեզ ստրկացնեք: Մենք չենք էժանանա: Մեր ընտրողները վաճառվողներից չեն:
— Կտանք չորս հազար կռոն,- ողբաց մլաչոդեխերի պատգամավորը:- Դուք մեզ կողոպտում եք:
— Զուր տեղը ջուր չծեծենք, հինգ հազար կռոն՝ գումարած ուտելիքն ու խմիչքը: Քաղաքական արժանապատվությունն անհնար է գնել:
— Չորս հազար հինգ հարյուր, աստված է վկա, որ ավելին չեմ կարող տալ: Մի մոռացեք, որ Մետելկան չեխ ժողովրդի լավագույն զավակներից է:
— Չորս հազար հինգ հարյո՞ւր: Պարոն, դուք մեզ ծաղրում եք: Հինգ հարյուր էլ ավելացրեք, և վերջացնենք այս խոսակցությունը: Մենք ձեզ կտանք հինգ հազար հինգ հարյուր կռոնի տեղեկանք, հինգ հարյուրը կմնա ձեր գրպանում:
— Ստիպված համաձայնում եմ: Հինգ հազարը շատ է, բայց հանուն չեխ ժողովրդի մեծ զավակ Մետելկայի արժե զոհողություն անել: Մի քանի կռոնի համար չարժե վիճել: Ապագայում…
— Ես հպարտանում եմ Վիշեհրադի ընտրողներով,- ետընտրական իր ելույթում ասաց պարոն Մետելկան:- Անկեղծ ոգեշնչվածությունը վեր է ամեն ինչից…

Չեխերենից թարգմանեց Հովհաննես Հարությունյանը

Մեկնաբանություն

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով