Ինգեր Էդելֆելդթ. Մանկության հուշեր

Ես չափազանց շատ էի ուզում մի քանի դրամատիկ մանկության հուշ ունենալ: Դրամատիկ մանկություն ունեցած մարդը, առանց որևէ մեկի զարմանքը շարժելու, կարող է խենթ լինել: Դե դա իսկապես այնքան էլ տարօրինակ չէ, որ նա միջակ մեկն է, կասեն մարդիկ, հայրը, հայտնի է, մորֆինիստ էր, մայրն էլ՝ եթովպացի միանձնուհի, ինքն էլ իր առաջին երեք տարին անց է կացրել նավի վրա:
Երբեմն ես մտածում էի, որ անպայման պիտի տեղի ունեցած լիներ ինչ-որ մի բան, որ իր հետքն էր թողել իմ հոգում, չլսված, անհավանական մի բան, այնքան անհավանական, որ ամբողջ աշխարհը միտումնավոր մառախուղով էր պատվել, որ միայն թե ես չհիշեմ այդ անհավանական դեպքը: Կամ ինձ մի բան է պատահել մեկ ուրի՞շ կյանքում: Տեսնես կհիշե՞մ, եթե ինձ հիպնոսացնեն: Արդլյք սպանե՞լ եմ մեկին այն ուրիշ կյանքում կամ ավելի ահասարսուռ մի բան արել: Եվ կամ գուցե ի՞նձ են սպանել:
Նայում եմ մայրիկիս լուսանկարների ալբոմը, միշտ այնքան ապուշ տեսք ունեմ: Նա մի երեխա է գրկել և շատ հպարտ է: Երեխան ես եմ: Ինձնից հազարավոր նկարներ կան, ես՝ հրաշալի փոքրիկ շորերով, նվերներ ստանալիս: Նկարներ կան մեր ծովափնյա արձակուրդից, կապույտ երկինք և սպիտակ ավազ, համապատասխան լողազգեստներ: Ինձ գրկած մորս որոշ ընկերների նկարներ: Եթե ես նրանց դուր չեմ գալիս, կարող են գնալ, միշտ ասում էր մայրս:
Ես միշտ նրա հետ էի, միշտ: Նա ինձ երբեք չէր փակում սենյակում: Պարզ է, որ ես կարող եմ հիշել նրա արած որոշ հիմարությունները, բայց դե մարդ չի կարող դրանից ֆիլմ նկարել: Իսկական հայր չունենալը ես չէի զգում իբրև իսկապես անսովոր կամ տարօրինակ բան: Ի վերջո Ստեֆանի մայրը նույնպես միայնակ է, և նա էլ այնքան նորմալ է, որ ոչինչ ասել չեն կարող:
Ես մշտապես մասնակից է նրանց փոքրիկ երեկույթներին ու էքսկուրսիաներին: Խնդիրն այն էր, որ ինձ տհաճ էին բոլոր այդ քմծիծաղներով հեռուստաերեկոներն ու մեքենաներով, բրդե ծածկոցներ առած քաղաքից դուրս զվարճանալու մեկնելը և պանրա- կամ ինչ-որ պուտպուտավոր բուտերբրոդներն ու գոլ հյութերը և չդադարող շատախոսություններն այն մասին, որ «հուսանք, հիմա անձրև չի սկսվի»:
«Իսկապես ի՜նչ աննման է, չէ՞ հիմա», — անընդհատ հարցնում էր մայրս: Սակայն կարծես ամեն ինչ ձանձրույթի թաղանթով էր պարուրված: Հավանաբար այդպես էր միայն ինձ համար: Երբ ձանձրույթն արդեն այնքան անտանելի էր դառնում, որ թվում էր, թե մարդ հիմա կդադարի շնչել, մայրս կարող էր բացականչել. «Օհ, ի՜նչ հրաշալի է այսպես արևի տակ նստելը»: Եվ եթե ես ասում էի, որ ինձ այդտեղ բոլորովին էլ դուր չի գալիս, նա միշտ երկար նայում էր ինձ ու ընկերաբար հարցնում. «Իսկ դու ի՞նչ կուզենայիր անել»: Իսկ ես այդ երբեք չգիտեի:
Հիշում եմ այսպիսի բաներ, թե ինչպես կանգնած էի Օլանդի նավի տախտակամածին, անցնում էր ժամը ժամի հետևից, ճամփորդությունը երբեք չէր ավարտվում: Եվ ես պատկերացնում էի, որ քամի է բարձրանում կամ ինչ-որ մի հսկայական, մթին ու փրփրածուփ փոթորիկ է խախտում հանդարտ ջրերի մակերևույթը, բայց ոչինչ տեղի չէր ունենում: Այնպես էր թվում, որ ողջ կապույտ ծովն այդ է աղերսում:
Համենայն դեպս, մի ամառը հիշում եմ որպես մյուսներից առավել հետաքրքրական: Ես պարզ ու հստակ հիշում եմ այն, ասես հեռուստացույցով դիտած լինեմ: Այս էր. մայրիկս մի նոր տղամարդու էր հանդիպել, նրա ծնողներն էլ ապրում էին Դալարնայում, մի փոքրիկ տնակում: Որովհետև մայրս միտք ուներ ամուսնանալ այդ մարդու հետ, որի անունը Սթիգ էր, դրա համար անասելի կարևոր էր, որ հանդիպեր նրա ծնողներին:
Անընդհատ անձրև էր գալիս, և ես նստած էի սենյակում: Հենց այդտեղ էլ հանդիպեցի Քամալային: Նա հայտնվեց հանկարծ, բոլորովին անսպասելի, կարմիր փայտե բազմոցի տակ պահվող հին շաբաթաթերթերից մեկի միջից: Քամալայի պատմությունը տարբեր էր մինչև հիմա բոլոր իմ կարդացած պատմություններից: Նա իրականում գոյություն է ունեցել: Նրա մի քանի լուսանկարը կար, մաշված, աղոտացած, բայց զարմանահարույց: Քամալային և նրա քրոջը՝ Ամալային գտել էին Հնդկաստանում՝ մի սպանված գայլի որջում, քսանական թվականներին: Մի քահանա տեր էր կանգնել այդ խեղճ «գայլուկներին», որոնք բոլորովին վայրենացած էին և իրենց պահում էին ճիշտ վայրի գազանների նման: Որոշ ժամանակ անց Ամալան մահացել էր, իսկ Քամալան շարունակում էր ապրել: Նա չափազանց արագ վազում էր չորս թաթերով, իսկ ուղիղ քայլել չէր կարող: Գայլի նման մռնչում ու ոռնում էր: Չէր սիրում շոր հագնել և չէր ուզում իրեն մաքուր պահել: Լուսանկարներից մեկում չորս թաթերով վազում էր՝ բերանին ինչ-որ բան բռնած, նկարը մաշված էր, բայց ներքևում գրված էր, որ բերանին սատկած հավ է:Նա մերկ էր, միայն կոնքերին էր մի կտոր փաթաթած: Մազերը կարճ կտրած էին, մաշկը՝ թուխ: Գրված էր, որ նա սիրում էր ամեն կարմիր բան, երևի արյուն էր հիշեցնում: Ուրիշ ոչ մեկն իրավունք չուներ այդ առարկաներին դիպչել, ամեն կարմիր բան իրենն էր: Նա երբեք խոսել չսովորեց, սոսկ մի քանի վանկ: Նա երբեք էլ չսովորեց գլուխ տալ, կամ կար անել, կամ եկեղեցում պահվածքի ձևերը: Եվս մի նկար կար, որտեղ նա անվստահ կանգնած էր ուղիղ, բաց գույնի շրջազգեստով, սակայն նրա տեսքից չէր երևում, թե դուրը գալիս էր: Դեմքը մռայլ էր, քիթը՝ լայն: Նա ծիծաղել չգիտեր և եթե խանգարող չկար, սիրում էր թավալվել գոմաղբի մեջ:
Ես կանգնեցի ծնկներիս վրա, մի ցատկով հայտնվեցի բազմոցին ու պատուհանից նայեցի տեղատարափ անձրևին, քիթս հպեցի պատուհանին ու վնգստացի: Հետո պառկեցի վերմակի տակ և զգացի նրա շունչը դեմքիս, բառերը լքեցին ինձ և փոխարենը տաք, թաց մթությունը պարուրեց ինձ: Նայեցի ինձ հայելու մեջ ու բարձրացրի վերևի շրթունքս, ինչպես տեսել էի, շներն էին անում: Ես դուրս էի գնում անտառ ու պառկում տաք գետնի վրա, երբ ոչ ոք չէր տեսնում: Գավաթը թաքուն դնում էի գետնին և միջից ուտում:
Քամալան ինձ հետ տուն էր մտնում, և մինչ մայրիկս ներսում փակված լալիս էր, որ Սթիգը լքել էր նրան, ես ինքս ինձ պառկում էի Քամալայի մթության մեջ և զգում էի իմ մեջ Քամալայի կարոտն ու Քամալայի երազները:
Որովհետև Քամալան կարող էր ոչ միայն ատել, այլ նաև սիրել: Քամալայի սերը նման էր մի խոր, մթին ջրհորի, այն տանում էր դեպի երկրի ընդերքը:
Եվ Քամալայի սերը թույլ չէր տալիս ոչ մի մարդու ընկնել դրա մեջ:
Հավանաբար այդ է պատճառը, որ ոչ մեկը չի կարող ինձ սիրել:

Շվեդերենից թարգմանեց Աշխեն Բախչինյանը

«Գարուն», 2000, 5

Մեկնաբանություն

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով