Աղասի Այվազյան. Տռիփ

Երկիրը ցեխոտ էր…
Երբ Արուսյակը ոտք էր դնում ցեխոտ գետնին, ցեխաջուրը դուրս էր մղվում կոշկի տակից, վեր սլանում՝ ավելի ցեխոտելով երկինքը… Ցեխոտ կիրք էր երկնքում, ցեխոտ տռիփն էր գրավել Արուսյակի ամբողջ մարմինը՝ կիսաճաղատ գլխից սկսած մինչև բարակ, ոսկրոտ, մազոտ, տարբեր երկարության ոտքերը…
Արուսյակը մրսում էր…
Արուսյակը դողում էր…
Արուսյակը ջերմում էր…
Արուսյակը այդ երկնքի արանքներում էր, և դրանց գլխավորը, միահեծանը, հրամանատարը Տռիփն էր:
Արուսյակը գնում էր…
Արուսյակը դեդևում էր…
Արուսյակը մեխվում էր տեղում…
Եվ դրանց գլխավորը, դիվակամը Տռիփն էր:
Արուսյակը փնտրում էր…
Արուսյակը աջ ու ձախ էր նայում…
Արուսյակը շատ հեռուն էր սլանում…
Արուսյակը տղամարդու կերպարանք էր որոնում, տղամարդու կուրծք էր տենչում, տղամարդու առնանդամ էր փափագում: Եվ տաժանակիր այդ վիճակի հեղինակը Տռիփն էր:
Արուսյակի ուղեղը հստակ գիտակցում էր ցանկության անհեթեթությունը, սևեռումի անիմաստությունը, նրա ներգոյը դիմակայում էր տենչանքի ամոթածու պարզությանը, բայց նրան հակառակ էր խենթ ու խենեշ Տռիփը:
Ցեխոտ գետնի ու ցեխոտ երկնքի արանքում տղամարդկային ստվերներ էին շարժվում, բայց գործ չունեին Արուսյակի բորբոք, դիվալլուկ ու մեղկ աչքերի, նրա տենդի, նրա ոսկրոտ, մազմզոտ, տարբեր երկարության ոտքերի վրա:
Տռիփը դառը ժպտում էր:
— Թո՛ղ ինձ… Թո՛ղ ինձ… Ինչի՞ս է պետք այդ բոլորը… Ի՞նչ նպատակով ես հետապնդում… Ի՞նչ իմաստ ու նշանակություն ես տալիս այդ ամենին,- դեպի ներս էին շշնջում Արուսյակի տենդից ճաքճքված շուրթերը:
«Ես ինձ եմ նշանակություն տալիս…- մռմռում էր Տռիփը։- Ես մեծ եմ, ես տերն եմ անհեթեթության և կազմակերպվածի, ոչինչը ամեն ինչ է, և ամեն ինչը ոչինչ է իմ ձեռքում»։
— Ինչո՞ւ ես այդպես նկարագրում իմ վիճակը,- ասաց Արուսյակը վերոգրյալի հեղինակին, այսինքն ինձ՝ Աղասի Այվազյանիս։- Ես ուղղակի ճար չունեի,- շարունակեց Արուսյակը։- Գոնե դո՛ւ ինձ խղճա… Դու շատ բան ես տեսել, պիտի որ գոնե դո՛ւ հասկանաս իրադրության դաժանությունը։ Նայի՛ր ինձ… Դու կցանկանայի՞ր ինձ…
— Չգիտեմ…- կմկմացի ես՝ չնսեմացնելու, չվիրավորելու համար՝ առանց ինձ էլ անձնամատնիչ Արուսյակին։
— Բայց դու հասկանո՞ւմ ես ինձ։
— Իհարկե։
— Ուրեմն դու ծանոթ ես Տռիփին։
— Հանդիպել եմ նրան։
— Եվ հնարավո՞ր է դիմակայել։
— Ես գոնե չեմ կարողացել։
— Բայց էլ ինչո՞ւ ես այդպես ձևեր թափելով նկարագրում՝ «Ցեխոտ երկի՜նք էր, ցեխոտ գետի՜ն…»։
— Ներողություն, Արուսյակ… Դե, գրականություն է, էլի՜… Ներողություն…
— Չէ, ինչո՞ւ…- խեղճացավ Արուսյակը։- Եթե ոչ ես, գոնե իմ վիճակն է հետաքրքրել քեզ…
Արուսյակն, ասես, մի պահ առանձնացավ իր մարմնից… հետո նորեն ընկղմվեց իր կաղապարի մեջ։
— Ցեխոտ էր ամեն ինչ…
— Տեսնո՞ւմ ես՝ դու ևս նույն բանն ասացիր։
— Իսկապես ցեխոտ գետին էր, և երկինքն էր մրոտ։ Ու ամենագլխավորը՝ ես չէի կարողանում կառավարվել. իմ մեջ էլ ցեխ էր, ցեխոտ ու մրակոլոլ էր Տռիփը։ Ճար չունեի. ինձ ոչ ոք չէր ուզում. ես ոչ ոքի պետք չէի։ Եթե առաջին պատահածը առաջարկություն աներ, ես կգնայի նրա ետևից, կտրվեի նրան, կշնանայի… Բայց ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձնում ինձ վրա։ Իսկ ես ամաչկոտ եմ, շատ եմ ամաչկոտ… և անշնորհք, կանացի հնարքներից զուրկ, որպեսզի ինքս մի կերպ վերաբերմունք կորզեմ… Իմ վիճակը ոչ մեկին չի հետաքրքրում, իսկ ես այսպես ոչ ոքի պետք չեմ…
— Չէ, ինչո՞ւ,- մխիթարանքի համար արտաբերեցի ես, թեպետ ենթագիտակցությունս հիշեցրեց, որ Տռիփի այցելության ժամանակ Արուսյակը ամենացանկալի էակը կարող էր երևալ, նրա ոսկրոտ, բացակ, մազմզոտ, տարբեր երկարության ոտքերը Տռիփի քիմքին հաճելի կլինեին։ Տափակ ու կախ հետույքը բնության հրաշք կերևար։ Եթե Տռիփը այցելեր ինձ, այդ խայտառակը, այդ պաթոլոգիկ սինլքորը։
— Ստեցի՞ր,- ասաց Արուսյակը։- Իհարկե ստեցիր։ Կարող ես շարունակել քո պատմությունը իմ մասին։
— Ես չգիտեմ շարունակությունը,- ասացի ես։- Մեր գործը, մեծամասամբ, հորինելն է։
— Ուզո՞ւմ ես լսել շարունակությունը…
Ես ուսերս թոթվեցի։
— Հասկանում եմ՝ ուզում ես… Այդ ցեխոտ, տխուր երեկոյան, ես՝ անճարակ ու գեշ, նեղ փողոցներից մեկում, գետնին փռված մի կեղտոտ հարբեցողի նկատեցի։ Նա թավալվել էր իր փսխվածքի մեջ և անշունչ առարկա էր հիշեցնում։ Բայց նա տղամարդ էր։ Գինու, աղտոտության ու փսխվածքի հոտը ցանկալի էր…
— Տռիփի՛ն էր ցանկալի։
— Նրա ուռած, պիսակավոր դեմքը աղբակույտի էր նման, բայց նա տղամարդ էր։ Ես նրան քաշեցի մութ նախամուտքի անկյունը և սկսեցի ագահաբար համբուրել նրա անթրաշ, անլվա դեմքը, նրա կոշտ ու կեղտոտ ձեռքերը, նրա բրդոտ կուրծքը… Հետո փորձեցի կենակցել այդ անշարժ փալասի հետ…
— Հաջողվե՞ց…- վախենալով իմ հետաքրքրասիրությունից՝ տխուր հարցրեցի ես։- Դու լա՞ց ես լինում…
Արուսյակ անունով այդ Աստծո գոյակը կուչ էր եկել ու հեկեկում էր։
— Համբերություն եմ ցանկանում քեզ, Արուսյակ,- ասացի ես։- Եվ կանացի երջանկություն՝ հաջորդ կյանքում։
— Հաջորդ կյանքո՞ւմ…- հարցրեց Արուսյակը, և նրա արցունքները փայլփլեցին։

2001 թ. փետրվար

«Գարուն», 2001, 2

Մեկնաբանություն

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով